Phân tích bài thơ Nhàn của tác giả Nguyễn Bỉnh Khiêm đạt điểm cao

0
Loading...
Đánh giá bài viết

Đề bài: Phân tích bài thơ Nhàn của tác giả Nguyễn Bỉnh Khiêm

Bài làm

Cuộc sống hàng ngày với những lo toan đủ mọi mặt luôn khiến chúng ta bận rộn, mỏi mệt, giữa một cuộc sống như thế mà có thể có được những lúc nhàn hạ hòa mình vào thiên nhiên như Nguyễn Bỉnh Khiêm thì chắc chắn rằng tâm hồn ta sẽ trở nên thanh thản, mọi áp lực của cuộc sống đều sẽ tiêu tan. Chính trong cuộc sống giữa trốn quan trường xô bồ, náo nhiệt, Nguyễn Bỉnh Khiêm đã xin được thôi làm quan và trở về quê nhà sống ẩn dật, từ đó cho ra đời tập thơ Bạch Vân quốc ngữ thi, bài thơ nổi bật nhất trong số đó về phong cách sống của ông chính là thi phẩm mà người đời sau đặt tên là Nhàn.

Được sáng tác khi Nguyễn Bỉnh Khiêm đã về quê ở ẩn, sống một cuộc đời thanh thản, bình yên chốn quê nhà nên tập thơ nói chung và Nhàn nói riêng đều đem đến cho người đọc cảm giác thư thái, thanh bình như thật sự được đắm chìm vào phong cảnh thiên nhiên tươi đẹp. Đó cũng chính là cái tài của nhà thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm, chỉ qua tám câu thơ của thể thất ngôn bát cú đã có thể khắc họa lại toàn bộ phong cách sống nhàn của mình, đồng thời còn mang lại cho người đọc những cảm nhận mới mẻ, thú vị về lối sống này. Hai câu Đề mở đầu bài thơ đã đem lại cho ta những cảm nhận đầu tiên đầy ấn tượng về cuộc sống ấy của tác giả:

Một mai, một cuốc, một cần câu.

Thơ thẩn dầu ai vui thú nào.

Nhà thơ bắt đầu bài thơ với phép liệt kê những vật dụng gắn liền với đời sống lao động nông thôn: mai, cuốc, cần câu. Đây đều là những công cụ lao động hỗ trợ người dân trang trải cuộc sống hàng ngày. Sống ở vùng quê, trở thành một người dân thường, hàng ngày Nguyễn Bỉnh Khiêm cũng như bao người nông dân khác trồng trọt, câu cá, nhưng với ông, đây lại đều là những thú vui giản dị, giúp tâm hồn thanh thản, bình yên. Dấu phẩy ngăn cách giữa các danh từ tạo nên cách ngắt 2/2/3 cũng khiến cho nhịp điệu câu thơ như chậm lại, mang lại cảm giác thong thả, chậm rãi nhịp nhàng cho bạn đọc. Rời khỏi trốn Kinh thành ồn ào, huyên náo, Nguyễn Bỉnh Khiêm lui về sống ẩn dật ở quê nhà với lối sống nhàn mà ông hằng mong muốn, ung dung, nhàn nhã cùng thú vui giản dị, mộc mạc của riêng mình. Tâm hồn được tự do, thanh thản, ông đã không còn vướng bận điều gì, cũng không quan tâm đến những người khác ngày ngày vẫn bon chen, tính toán trong một cuộc sống quay cuồng những lọc lừa, thật- giả bất phân.

Tiếp nối mạch thơ ấy, hai câu Thực là lời của tác giả bộc bạch về cuộc sống ẩn dật của bản thân.

Ta dại ta tìm nơi vắng vẻ,

Người khôn người đến chốn lao xao.

Tự nhận mình là kẻ “dại” mà sống ở nơi vắng vẻ nhưng chắc chắn tất cả bạn đọc đều có chung cảm nhận rằng một cuộc sống như Nguyễn Bỉnh Khiêm sống nơi quê nhà mới là một lối sống lí tưởng. Không bon chen, giẫm đạp lên nhau vì công danh, lợi lộc, chỉ đơn giản sống một cuộc sống yên bình, hòa mình vào thiên nhiên, lấy việc làm nông kiếm sống hàng ngày làm thú vui cho bản thân. Hai câu thơ thể hiện rõ quan điểm của Nguyễn Bỉnh Khiêm trong cả bài thơ, ông đã hoàn toàn bỏ lại cuộc sống mỏi mệt chốn quan trường ồn ào, xô bồ những danh lợi để trở về làm một người dân thường với cuộc sống bình yên, ung dung thưởng thức thiên nhiên, không màng đến những náo nhiệt bên ngoài. Phép đối đặc trưng trong thơ Đường thể thất ngôn bát cú được tác giả vận dụng uyển chuyển và khéo léo trong thơ Nôm, giữa “ta” với “người”, “nơi vắng vẻ” với “chốn lao xao”. Sử dụng biện pháp nghệ thuật này như một cách làm nổi bật sự khác biệt, tương phản giữa hai lối sống, từ đó, nhà thơ muốn đề cao phong cách sống giản dị, mộc mạc, cùng hòa mình vào thiên nhiên của dân gian.

Loading...

Phân tích bài thơ Nhàn của tác giả Nguyễn Bỉnh Khiêm đạt điểm cao

Phân tích bài thơ Nhàn

Có người lại không đồng tình với cách nghĩ và lối sống ấy của Nguyễn Bỉnh Khiêm vì cho rằng một cuộc sống đầy đủ tiện nghi, giàu có, quyền lực bao giờ cũng sẽ tốt hơn là sống một cuộc sống mà hàng ngày ta phải lao động chân tay, vất vả, cực nhọc không biết khi nào mới được nghỉ ngơi. Đương nhiên ý kiến đó cũng có cái lí của riêng nó, nhưng chỉ qua hai câu Luận, có lẽ nhiều người sẽ phải suy nghĩ lại về ý kiến trên:

Thu ăn măng trúc, đông ăn giá,

Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao.

Cuộc sống thường ngày giản đơn, bình dị được nhà thơ khắc họa lại, đơn thuần mang một cảm giác nhàn hạ, thanh bình. Mùa nào thức ấy, lại dân dã đến độ có thể tắm hồ sen, tắm ao vào mùa xuân hay mùa hè. Thưởng thức những loại nông sản thân thuộc với chốn thôn quê, sinh hoạt bình dị như bao người dân thường khác, ẩn trong cuộc sống tưởng như chẳng có gì đáng coi trọng, thậm chí còn bị cho là có phần nhàm chán, tầm thường ấy của tác giả là một tâm hồn thanh cao như hoa sen “gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn”, thanh thản, nhàn hạ, ung dung, không vướng bụi trần mà cũng vô cùng gần gũi, thân thương. Có thể từ bỏ mọi danh lợi ở triều đình, nhà cao cửa rộng chốn Kinh thành để về quê nhà ở ẩn, sống một cuộc sống “nhàn” như vậy, vừa là sự dũng cảm của Nguyễn Bỉnh Khiêm, có lẽ cũng là điều từ lâu ông đã mong muốn để tự giải thoát bản thân mình khỏi cuộc sống bon chen, xô bồ đầy toan tính, lọc lừa của những kẻ bị vinh hoa phú quý che mờ mắt. Đó chính là cái quý, cũng là điểm đáng ngưỡng mộ và học tập ở ông.

Kết lại bài thơ, vẫn là phong cách sống nhàn hạ, ung dung ấy của Nguyễn Bỉnh Khiêm, nhà thơ lại đồng thời bộc lộ được cái nhìn của bản thân về cuộc sống một cách khéo léo và đầy tinh tế.

Rượu, đến cội cây, ta sẽ uống,

Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao.

Dựa trên điển tích về truyện thời Đường, Thuần Vu Phần có một hôm nằm mộng đến nước Hòe An, có được công danh phú quý, khi tỉnh lại thì thấy mình đang nằm dưới gốc cây hòe, mới biết tất cả hóa ra chỉ là chiêm bao, Nguyễn Bỉnh Khiêm coi tất cả danh lợi đều chỉ như một giấc mơ. Ông không coi trọng uy quyền, cũng chẳng màng công danh mà chỉ muốn sống một cuộc sống thanh thản, nhàn, tất cả tiền tài, danh vọng trước nay dù đã có được hay chưa, với ông đều chỉ là một giấc chiêm bao thoáng qua, rất nhanh rồi sẽ rơi vào quên lãng. Cuối cùng, chỉ có sự thanh bình trong cuộc sống ẩn dật, hòa mình với thiên nhiên mới có thể gỡ bỏ mọi phiền muộn, mỏi mệt, bồi đắp tâm hồn ta. Điểm đặc biệt mà độc giả ngay lập tức ấn tượng khi đọc đến đây, chính là cách ngắt nhịp 1/3/3 ở câu thơ đầu tiên của đoạn Kết khác biệt với các câu thơ trên. Bài thơ Nhàn tuy được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú nhưng hai câu thơ cuối lại mang đậm dấu ấn cá nhân của Nguyễn Bỉnh Khiêm qua những sáng tạo, phá cách của ông, đặc biệt trong quy tắc bằng trắc. Chỉ thay đổi ở một từ, nhà thơ vừa biến nó thành thanh trắc, từ mà theo đúng luật phải là thanh bằng, vừa thể hiện sáng tạo của bản thân khi viết thơ Đường bằng chữ Nôm. Bằng cách kết hợp giữa việc sử dụng điển tích Trung Hoa đời trước với cái phá cách, sáng tạo trong những niêm luật chặt chẽ của thơ Đường, nhà thơ đã thành công viết nên một bài thơ đặc sắc và ấn tượng.

Phong cách sống nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm không phải là mới, trước ông cũng đã có nhiều thi nhân, thi sĩ sống ẩn dật, hòa mình với thiên nhiên mà không màng danh lợi, sống một đời ung dung, nhàn hạ, thanh bình. Tuy nhiên, để có thể đưa lối sống ấy vào thơ, biểu đạt, khắc họa nó qua từng con chữ, từng ý thơ, lại có thể thể hiện được con người tác giả thì Nguyễn Bỉnh Khiêm có lẽ là một trong số ít những nhà thơ thành công trong việc đó. Không thể không kể đến phá cách đầy táo bạo của ông trong việc kết hợp, cân bằng giữa những niêm luật của thơ Đường với cái mới, cái cải tiến trong văn học Việt Nam trung đại.

Hải Anh