Phân tích bài thơ Nói với con của nhà thơ Y Phương đạt điểm cao

0
Loading...
Đánh giá bài viết

Đề bài: Phân tích bài thơ Nói với con của nhà thơ Y Phương

Bài làm

Việt Nam là một đất nước đa sắc tộc, năm mươi tư dân tộc anh em chung sống hòa thuận, cùng nhau góp sức phát triển đất nước. Cùng với đó, sự đóng góp của các tác giả, tác phẩm văn học của các dân tộc khác nhau vào kho tàng văn học Việt Nam hiện tại là không hề nhỏ. Trong số đó, nổi bật nhất chắc chắn phải kể đến thi phẩm nổi tiếng Nói với con, bài thơ đã thể hiện hoàn hảo hồn thơ Y Phương- chân thật, mạnh mẽ, trong sáng và cách tư duy giàu hình ảnh của con người miền núi.

Đúng như tên gọi của nó, tác phẩm như lời một người cha, người mẹ gửi tới con mình, dặn dò, khuyên nhủ con những điều con cần phải ghi nhớ về nguồn cội của mình. Thực tế, Nói với con được sáng tác một năm sau khi nhà thơ có con đầu lòng, nên có thể nói, tác phẩm cũng chính là những lời Y Phương dành cho con của mình. Với lời thơ chân thành, giản dị lại được viết theo thể thơ tự do, Nói với con đã để lại ấn tượng rất khác biệt trong lòng bạn đọc ngay từ những câu thơ đầu tiên. Mở đầu khổ thơ thứ nhất, tác giả đã làm rõ cội nguồn sinh dưỡng của mỗi con người là khung cảnh gia đình đầm ấm, hạnh phúc, có cả cha, mẹ và con. Cha mẹ luôn ở bên con, đồng hành cùng con trong từng bước trưởng thành:

Chân phải bước tới cha

Chân trái bước tới mẹ

Gia đình ấy luôn hạnh phúc nhờ những tiếng cười nói luôn tràn ngập của các thành viên, gợi cảm giác ấm áp, bình yên:

Một bước chạm tiếng nói

Hai bước tới tiếng cười

Con lớn lên trong tình yêu thương của cả cha và mẹ, cha mẹ luôn ở bên con từ khi con chập chững biết nói, biết đi, dõi theo từng bước con đi trên đường đời. Không chỉ có gia đình nuôi dưỡng con mà quê hương cũng chắp cánh cho những ước mơ con. Quê hương là cội nguồn sinh dưỡng, quê hương cùng với những “người đồng mình” luôn gắn bó với con, nuôi dưỡng, dạy bảo con những điều ý nghĩa.

Người đồng mình yêu lắm con ơi

Nói về họ- những người cùng sống với con trên mảnh đất quê hương ấy, Y Phương đã thể hiện cảm xúc yêu thương, trân trọng của mình qua từ ngữ bộc lộ cảm xúc trực tiếp “yêu” và từ ngữ gọi đáp “con ơi”.

Đan lờ cài nan hoa

Vách nhà ken câu hát

Rất khéo léo trong cách sử dụng động từ “cài”, “ken”, nhà thơ đã thể hiện được tình yêu thương, tinh thần đoàn kết, chở che, đùm bọc những “người đồng mình” đối với con bởi cả hai từ đều có nghĩa là làm cho khít lại, chặt lại.

Rừng cho hoa

Con đường cho những tấm lòng

Với biện pháp tu từ nhân hóa qua từ ngữ nhân hóa “cho”, hình ảnh thiên nhiên thơ mộng, nghĩa tình trở nên sinh động, gần gũi và có hồn, làm phong phú cho đời sống tinh thần của quê hương. Chao ôi, tình cảm giữa con người và thiên nhiên thật gắn bó và gần gũi! Thiên nhiên cũng chính là cội nguồn, là khởi đầu của vạn vật, của cuộc sống. Con phải luôn khắc ghi điều đó, gắn bó, hòa mình với thiên nhiên, phải trân trọng thiên nhiên tươi đẹp. Trực tiếp hơn, nhà thơ nhắc đến

Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới

Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời.

Là ngày cha mẹ chính thức trở thành vợ chồng với lời nguyện thề sẽ mãi bên nhau cho đến hết cuộc đời. Có ngày cưới thiêng liêng ấy, con mới chào đời, có cả cuộc sống trước mặt với những người thân yêu, với “người đồng mình”, với thiên nhiên tươi đẹp trong tình yêu thương và vẻ đẹp vô tận của đất trời.

Phân tích bài thơ Nói với con của nhà thơ Y Phương đạt điểm cao

Phân tích bài thơ Nói với con

Hiểu được cội nguồn sinh dưỡng của cuộc sống, của con người, con lại được nghe về những đức tính cao đẹp của “người đồng mình”:

Người đồng mình thương lắm con ơi

Cao đo nỗi buồn 

Xa nuôi chí lớn

Mở đầu khổ thơ thứ hai chính là lời nhắn nhủ quen thuộc với con, tràn đầy yêu thương, trìu mến về những phẩm chất đáng quý của dân tộc. Sử dụng hai vế câu song hành mang hơi hướng của tục ngữ, Y Phương tự hào dạy cho con về “người đồng mình” can đảm, xông pha, không ngại khó khăn, thử thách. “Người đồng mình” hiên ngang giữa trời đất, nỗi buồn dù có cao, có sâu đến đâu cũng không đánh bại được, trái lại, nỗi buồn càng “cao” thì ý chí càng “lớn”. Chí lớn của “người đồng mình” trải dài, vươn xa đến vô cùng, “người đồng mình” vững chãi không dễ dàng bị hạ gục, lửa thử vàng gian nan thử sức, càng khó khăn lại càng trở nên mạnh mẽ, can trường. Tiếp nối truyền thống của “người đồng mình”,

Loading...

Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn

Sống trên đá không chê đá gập ghềnh

Sống trong thung không chê thung nghèo đói

Sống như sông như suối

Lên thác xuống ghềnh

Không lo cực nhọc

Lời nhắn nhủ gửi đến con của cha mẹ cũng đồng thời là mong muốn về tương lai của con, mong con sau này sẽ trở thành một người dũng cảm không ngại khó khăn, thử thách. Vẫn biết rằng cuộc sống vốn không dễ dàng, cuộc đời con rồi sẽ phải gặp những chông gai, thách thức, nhưng con không được bỏ cuộc, cha mẹ muốn con phải luôn biết chấp nhận mọi gian khổ, biết chịu đựng và có thể vượt qua nó bằng chính ý chí, nghị lực và sức mạnh của mình. Biện pháp tu từ so sánh mà Y Phương sử dụng đã giúp cho bạn đọc có cái nhìn cụ thể và sâu sắc hơn về cuộc đời và lẽ sống. Cha mẹ khuyên con “sống như sông như suối”, sống phóng khoáng, tự do, không vì bất cứ thứ gì cản đường mà dừng lại. Sông, suối nơi núi cao rừng thẳm mang trong mình sức mạnh và khí thế của đại ngàn, dòng chảy lúc dữ dội, hoang dã, lúc lại nhịp nhàng, uyển chuyển nhưng chưa bao giờ lệch khỏi mạch chảy của mình. Có thác cao, ghềnh đá thách thức dòng sông, dòng suối cũng như cuộc sống nhiều thăng trầm sẽ có lúc khiến con mệt mỏi, nhưng chính những lúc ấy lại là lúc con cần mạnh mẽ nhất. Trải qua những khó khăn, con sẽ được tôi luyện, được tiếp thêm động lực và sức mạnh để vượt qua mọi chông gai, thử thách của cuộc đời. Khát vọng sống mãnh liệt sẽ là nguồn sức mạnh lớn nhất cho con, sự cháy bỏng ấy đã được nhà thơ thể hiện trọn vẹn qua điệp từ “sống” được lặp lại ba lần ở đầu ba câu thơ. Lẽ sống mà con được dạy bảo ấy còn là niềm tự hào về sự giản dị, mộc mạc của “người đồng mình”:

Người đồng mình thô sơ da thịt

Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con

Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương

Còn quê hương thì làm phong tục

Giản dị, mộc mạc là thế nhưng “người đồng mình” cũng không hề nhỏ bé, yếu đuối. Trái lại, họ còn mạnh mẽ “tự đục đá”, sống bằng chính sức lao động dồi dào của mình để xứng đáng với tổ tiên, với người đi trước. “Người đồng mình” tình nghĩa, thủy chung với cội nguồn, dùng sức của chính mình “kê cao quê hương”, trân trọng, tôn thờ nơi đã sinh ra và nuôi lớn mình, cũng chính là nơi để trở về an nghỉ sau cả một cuộc đời mệt mỏi. Con được dạy bảo phải sống như sông như suối, cũng phải sống sao để quê hương tự hào về con, làm rạng danh quê hương, cội nguồn, báo đáp công ơn đã sinh ra và nuôi dưỡng con của cội nguồn sinh dưỡng. Quê hương sẽ mãi theo sát, ủng hộ con trên từng bước đường đời. Ông bà, cha mẹ, những người thân, những “người đồng mình” chính là quê hương lưu giữ truyền thống, phong tục của dân tộc mình, là điểm tựa cho con những lúc con vấp ngã. Quê hương luôn nhắc nhở con về nguồn cội của mình, để con luôn khắc ghi, sống thủy chung, tình nghĩa, gắn bó với dân tộc, với “người đồng mình”. Tất cả những ý thơ ấy được viết ra tự nhiên như lời ăn tiếng nói hằng ngày với những ý nghĩa sâu sắc mà cũng thật gần gũi, nhưng có lẽ ít ai nhận thấy Y Phương đã dùng biện pháp tu từ ẩn dụ để diễn tả những lời răn dạy thấu đáo của những người dân tộc vùng núi mộc mạc, giản dị, chân thành. Lặp lại lời nhắc tới hai lần, con nhất định phải nhớ thật kĩ, phải khắc ghi trong trái tim, không bao giờ được quên.

Con ơi tuy thô sơ da thịt

Lên đường

Không bao giờ nhỏ bé được 

Nghe con.

Không chỉ nhấn mạnh vào phẩm chất tốt đẹp của “người đồng mình”, đoạn thơ còn mở rộng ra cuộc đời của con sau này. “Lên đường”- cũng chính là khi đã khôn lớn, trưởng thành, bước vào đường, con phải tiếp nối được truyền thống, sức mạnh của quê hương, của dân tộc để sống một cuộc đời đáng sống, để quê hương tự hào về con. Không được dễ dàng từ bỏ, gục ngã trước thử thách, chông gai, con phải luôn can đảm tiến bước, hiên ngang, ngay thẳng. Lời răn dạy không chỉ thể hiện hy vọng, mong muốn mà còn là niềm tin và sự khẳng định chắc chắn vào sức mạnh được kế thừa, tiếp nối từ “người đồng mình”, từ ông cha, từ quê hương của con. Hai chữ “Nghe con” khép lại bài thơ thật trìu mến, tràn đầy yêu thương như đi vào lòng người, tác động thẳng đến trái tim. Mỗi độc giả đều như cảm nhận được hơi ấm và tình yêu thương từ những lời răn dạy mộc mạc, chân thành nhất của người cha, người mẹ. Hai chữ “Nghe con” ấy dường như còn vang vọng mãi, không chỉ xuyên suốt cả bài thơ mà còn để lại dư âm khó quên trong lòng bạn đọc, như những lời nhắn nhủ, dạy bảo con suốt cả cuộc đời không bao giờ được quên.

Với lời thơ mộc mạc, giản dị, chân thành cùng những hình ảnh giàu sức biểu cảm đặc trưng của người miền núi, bài thơ Nói với con đã đạt được thành công lớn, là một trong những tác phẩm nổi tiếng và đáng đọc nhất trong sự nghiệp văn học của Y Phương. Bài thơ không chỉ là lời nhà thơ gửi đến đứa con đầu lòng của mình mà còn là lời nhắn nhủ đến tất cả mọi người về một lẽ sống chân thành, kiên cường, mạnh mẽ như “người đồng mình thô sơ da thịt” nhưng không hề nhỏ bé trong cuộc đời.

Hải Anh