Phân tích bài thơ Sang thu của nhà thơ Hữu Thỉnh đạt điểm cao

0
Loading...
Phân tích bài thơ Sang thu của nhà thơ Hữu Thỉnh đạt điểm cao
Đánh giá bài viết

Đề bài: Phân tích bài thơ Sang thu của nhà thơ Hữu Thỉnh

Bài làm

Nghệ sĩ bao giờ cũng là người có tâm hồn thẩm mỹ tinh tế nhất, mỗi một sự vận động, biến đổi trong trời đất đều được người nghệ sĩ cảm nhận trước tiên, rõ ràng và đầy xúc cảm. Từ xưa đã vậy, cho đến ngày nay, chất nghệ thuật ấy vẫn luôn được giữ gìn, tiếp nối. Với tâm hồn đa cảm và tinh tế trước cái đẹp, Hữu Thỉnh đã viết nên thi phẩm khắc họa rõ nét những rung động trong phút giây giao mùa quý giá của đất trời- “Sang thu”.

Mùa xuân lịch sử năm 1975, đất nước ta thống nhất, nhân dân hai miền Nam- Bắc hòa chung niềm vui chiến thắng khắp dọc chiều dài Tổ quốc. Hai năm sau, trong không khí hòa bình, tự do, độc lập, có một nhà thơ đã vô tình rung động trước vẻ đẹp của đất trời thời khắc giao mùa, nhà thơ đó đã viết nên những câu thơ thật đẹp, thật nhẹ nhàng để từ đó, người đọc, người nghe được chạm đến những rung cảm tinh tế nhất của một tâm hồn nghệ sĩ đam mê cái đẹp. Bắt đầu với khổ thơ đầu tiên, Hữu Thỉnh đã khắc họa rõ nét những dấu hiệu ban đầu lúc sang thu. Thu đến, chậm như bước từng bước trên con đường thời gian, những bước chân ấy dường như là quá nhẹ để một người bình thường có thể cảm nhận được, chỉ khi có những dấu hiệu đầu tiên dần trở nên rõ nét hơn thì người ta mới giật mình:

Bỗng nhận ra hương ổi

Phả vào trong gió se

Tình thái từ bộc lộ cảm xúc “bỗng” đã diễn tả được trọn vẹn sự bất ngờ, ngỡ ngàng cùng ngạc nhiên của tác giả khi ông cảm nhận được hương ổi nồng nàn, quyến rũ phảng phất đâu đây rồi hòa mình vào cả “gió se”. Không phải là hoa cúc vàng, là hương cốm, là cái nắng vàng hanh, là nền trời xanh thẳm, mùa thu, hay chính xác hơn là những dấu hiệu ban đầu của mùa thu trong thơ Hữu Thỉnh lại là hương ổi ngào ngạt, nồng nàn đầy độc đáo. Chính điều này đã tạo nên nét riêng cho thơ Hữu Thỉnh, giúp ông khẳng định được tài năng của mình trong làng thơ hiện đại Việt Nam. Hương ổi quyến rũ “phả vào trong gió se” như thổi từng luồng vào không gian, khiến cho những cơn gió mát lạnh cuối hạ- đầu thu trở nên sánh lại, mang đậm hương thơm nồng nàn, ngọt ngào của ổi chín. Những cơn gió ấy đi khắp không gian đất trời như để “khoe khoang” về người bạn quyến rũ của mình- hương ổi. Khi mà những dấu hiệu đầu tiên của mùa thu đã bắt đầu hiện hữu khắp nơi thì “sương” dường như lại vẫn còn lưu luyến như muốn níu kéo những phút giây mùa hạ cuối cùng:

Sương chùng chình qua ngõ

Qua biện pháp tu từ nhân hóa, “sương” hiện lên trước mặt độc giả, rõ ràng như một sự vật cụ thể có hình khối riêng, giăng mắc khắp đường làng ngõ xóm, thôn quê Việt Nam. Bước đi của thời gian cố tình chậm lại như muốn sang thu. Bằng cả ba giác quan của mình: khứu giác, thị giác và xúc giác để cảm nhận mùa thu, vậy mà dường như vẫn còn nghi ngờ chính cảm nhận của mình, nhà thơ vẫn chưa hoàn toàn tin rằng thời khắc giao mùa đang diễn ra, thu đã về. Hữu Thỉnh chỉ dám phỏng đoán dè dặt:

Hình như thu đã về

Dường như với nhà thơ, mọi thứ diễn ra quá nhanh nên ông chưa dám khẳng định sự hiện diện của mùa thu. Chính điều này lại đem đến cho tác giả một sự bâng khuâng, xao xuyến khó có thể diễn tả được. Mới chỉ là những dấu hiệu ban đầu nên giây phút giao mùa vẫn còn mơ hồ, chưa rõ rệt, những bước đi của thời gian thật nhẹ, thật khẽ như “cơn gió” mang “hương ổi” lướt qua “sương”. Quả là những cảm nhận tinh tế của một tâm hồn đắm chìm vào vẻ đẹp thiên nhiên!

Phân tích bài thơ Sang thu của nhà thơ Hữu Thỉnh đạt điểm cao

Phân tích bài thơ Sang thu

Sang đến khổ thơ thứ hai, thiên nhiên đất trời đã có những chuyển biến rõ nét hơn đôi chút. Trong những giây phút giao mùa ấy, vạn vật cũng có những thay đổi riêng và đặc biệt là dòng sông. Nếu như mùa hẹ, sông hòa mình vào nhịp chảy nhanh, cuồn cuộn, ồn ào thì khi đất trời dần chuyển mình sang thu,

Loading...

Sông được lúc dềnh dàng

Suốt cả một mùa hè náo nhiệt, sông hung dữ như muốn cuốn phăng đi mọi thứ cản bước đường của nó, sự mãnh liệt ấy dường như làm nó mệt, giờ đây, sông mới có cơ hội được chậm lại, thong thả hơn để nghỉ ngơi sau những tháng ngày ồn ào, sôi nổi. Chỉ với từ “dềnh dàng”, Hữu Thỉnh bằng ngòi bút tinh tế của mình, đã biến “sông” từ một vật vô tri vô giác trở nên sinh động, có hồn như một con người. Trong lúc ấy, nếu như sông được nghỉ ngơi thong thả thì

Chim bắt đầu vội vã

Cũng với biện pháp tu từ nhân hóa như ở câu thơ trên, những cánh chim gần gũi hơn với con người hay cũng chính cánh chim ấy đã báo trước cho ta về cuộc sống con người lúc “sang thu”. Chim “vội vã” là để bay về phương Nam tránh rét, để trở về tổ ấm tràn đầy tình yêu thương mà nó đã phải rời xa để đi kiếm ăn cả mùa hè. Con người- cũng giống như những cánh chim ấy- sau thời tuổi trẻ sôi nổi, nhiệt huyết, ồn ào với những ước mơ, hoài bão, khi mà ta, ít hay nhiều cũng đã có được những gì là của riêng mình, thì giờ là lúc ta trở về với gia đình, tổ ấm để sống trong tình yêu thương với những người mà ta yêu thương nhất để sống chậm lại, có những giây phút suy ngẫm về cuộc đời của chính mình như “sông”. Sự đối lập trong trạng thái của “sông” và “chim” đã tạo cho hai câu thơ cấu trúc đối ứng độc đáo. Cả bài thơ, Hữu Thỉnh chỉ gọi tên các sự vật bằng danh từ chung, vậy mà, tới hai câu thơ kết của khổ thơ này, ông lại gọi sự vật của mình bằng cái tên cụ thể:

Có đám mây mùa hạ

Vắt nửa mình sang thu

Chính điều này đã giúp giây phút giao mùa trở nên rõ rệt hơn trong bài thơ. Với biện pháp tư từ nhân hóa qua từ “vắt” giàu sức biểu cảm, đám mây trở nên sinh động và gần gũi hơn với bạn đọc. Nếu như ở khổ thơ trước, “sương” là bước đi của thời gian, “ngõ” là cửa ngõ của thời gian thì đến khổ thơ này, cầu nối giữa hai mùa hạ- thu chính là “đám mây mùa hạ”. Không chỉ là cầu nối thời gian, nó còn như chiếc khăn mỏng của người thiếu nữ vắt hờ hững nơi bờ vai. Quả là hình ảnh độc đáo nhất trong hệ thống hình ảnh già sức gợi cảm xuyên suốt toàn bộ bài thơ. Chỉ bằng thị giác, tác giả hầu như đã cảm nhận tất cả các sự vật, hiện tượng của đất trời, có lẽ cũng vì điều này mà những bước đi của thời gian dường như trở nên rõ rệt hơn. Đất trời đang trong những bước chuyển mình sang thu.

Không còn là những thay đổi của “sương”, của “sông” hay “chim” nữa mà ở khổ thơ này, mọi vật đã dần đi đúng quỹ đạo của nó, trở về một chừng mực ổn định:

Vẫn còn bao nhiêu nắng

Đã vơi dần cơn mưa

Đảo cụm từ “vẫn còn bao nhiêu” lên trước “nắng” và “đã vơi dần” lên trước “cơn mưa”, nhà thơ như muốn nhấn mạnh vào trạng thái của các hiện tượng tự nhiên “nắng” và “mưa” để khẳng định giây phút giao mùa đã qua, mọi thứ dường như đã vào một chừng mực ổn định của mùa thu. Đó là cái nắng vàng hanh khô khốc của thu, là những cơn mưa ngâu nhẹ nhàng, lãng mạn xoa dịu cái khô hanh ấy, không còn ánh nắng rực rỡ, chói chang như muốn thiêu đốt mọi thứ hay những cơn mưa rào chợt đến, chợt đi, ồn ào, xối xả nữa, thu đã hiện diện trên từng khoảng trời, từng cảnh vật. Đứng trước những biến chuyển của không gian đất trời, từ những rung cảm tinh tế trước giây phút sang thu, Hữu Thỉnh đã gửi gắm những suy tư sâu lắng về con người, cuộc đời và đất nước:

Sấm cũng bớt bất ngờ

Trên hàng cây đứng tuổi

Trong tự nhiên, khi hạ qua đi và thu dần đến, những cơn mưa rào mùa hạ cùng với sấm cũng bớt dần đi, sức ảnh hưởng của nó đối với mọi vật xung quanh cũng giảm dần, đặc biệt là những cây cổ thụ lâu năm đã trải qua biết bao mùa mưa nắng. Đối với nhà thơ, điều này không chỉ nói lên những quy luật tự nhiên mà nó còn ẩn dụ cho cuộc đời của những con người khi đã từng trải, trải qua không biết bao nhiêu biến động của cuộc đời thì trước những vang động bất thường, tác động của ngoại cảnh, họ vẫn luôn vững vàng và điềm tĩnh đối mặt với mọi điều. Giống như thiên nhiên, con người cũng có giây phút sang thu của cuộc đời. Được sáng tác hai năm sau ngày đất nước được hoàn toàn thống nhất, bước ra từ chiến tranh, trở về với cuộc sống thời bình, bắt đầu công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, không chỉ có thiên nhiên, con người mà cả đất nước cũng  đang bước vào giây phút giao mùa đầy xúc cảm.

Khép lại bài thơ “Sang thu” cũng là lúc mùa thu đã len lỏi vào từng ngõ ngách cuộc sống ta với những cơn gió nhè nhẹ, những hương thơm đặc trưng của nắng, của ổi, của hoa cúc vàng… Với một tâm hồn đa cảm đam mê cái đẹp, Hữu Thỉnh không chỉ khắc họa lại rõ nét những biến chuyển đẹp diệu kì của trời đất phút giây giao mùa mà còn khéo léo thổi vào từng câu thơ những xúc cảm chân thật của mình và truyền tới người đọc, người nghe những rung cảm tinh tế nhất.

Hải Anh